Podczas remontu torowiska tramwajowego i odcinka alei Grunwaldzkiej między ulicami Do Studzienki a Klonową odkryto jak bardzo Wrzeszcz zmienił się w przeciągu ostatniego wieku. Podczas prac remontowych drogowcy i tramwajarze dokopali się bowiem do pozostałości fundamentów dawnych kamienic.

Podczas prac w ponad metrowych wykopach do utwardzenia gruntu pod torowisko tramwajowe ukazały się nie tylko stare kable i rury wodociągowo-kanalizacyjne, ale - pod warstwami asfaltu, kostki brukowej i głazów w alei Grunwaldzkiej - mury z czerwonych cegieł.

Trzeba bowiem pamiętać, że dzisiejszy wygląd Wrzeszcza to „sprawka” powojennych zmian w projekcie urbanizacyjnym dzielnicy. Przed I Wojną Światową aleja Grunwaldzka (wówczas Hauptstraße, a wcześniej tzw. Trakt Oliwski) była zaledwie drogą po trasie dzisiejszej nitki w stronę Gdańska, a w niej biegła dwutorowa linia tramwajowa. Najpierw kursował tędy omnibus, a od 1872 r. tramwaj konny zmodernizowany w 1896 na elektryczny. Za szpalerem drzew zaś zaczynały się już kamienice i wille. Wieś Wrzeszcz po wcieleniu do Gdańska w 1814 roku z 908 dusz rozrosła się na przełomie XIX i XX wieku do blisko 53 tys. Mieszkańców w 1926 r. Stała się bowiem modną wśród pruskich urzędników, przemysłowców, handlowców, wojskowych, lekarzy, prawników, i co bogatszych gdańszczan dzielnicą mieszkaniową, słynącą z pięknych kamienic i willi z ogrodami. Tych pierwszych wielkość można jeszcze gdzieniegdzie dojrzeć (albo wyobrazić sobie czasy ich świetności) - vide Mon Plaisir Uphagenów, kwartał kamienic Grunwaldzka 2-6, Grunwaldzka 26, czy też neobarokowa willa rodziny Patschke z 1906 r. (róg Grunwaldzkiej i Uphagena) oraz willa przy Jaśkowej Dolinie 2 (siedziba dyrekcji ZKM) i budynek poczty z XIX wieku przy Grunwaldzkiej 108.

Reszta urokliwej zabudowy Wrzeszcza została zrównana z ziemią podczas „wyzwolenia” Gdańska w marcu 1945 - ostrzału dzielnicy i walk ulicznych między armią radziecką a wycofującymi się z taktyką „spalonej ziemi” wojskami niemieckimi. Skala zniszczeń był tak wielka, że socjalistyczni urbaniści postanowili zmienić charakter dzielnicy. Ruiny wyburzono, by poszerzyć aleję Grunwaldzką o dwa pasy ruchu w stronę Gdyni. Opracowano również projekty wielorodzinnego budownictwa mieszkaniowego - Gdańską Dzielnicę Mieszkaniową dla docelowo 80 tys.(!) ludzi (cały Wrzeszcz ma dziś ok. 50 tys. mieszkańców) wzdłuż alei między ulicami Lendziona, Jesionowej, Partyzantów i Do Studzienki. Zrealizowano jedynie w latach 50-tych XX wieku północną pierzeję GDM od skrzyżowania ulic Grunwaldzka-Miszewskiego do ul. Ludwika Waryńskiego. W klockowych blokach przewidziano, że rodzinom starczą lokale dwuizbowe (pokój z kuchnią), a maksymalnie 2-pokojowe z kuchnią, toalety były na korytarzu.

Fot. archiwalne:
- Kamienice przy al. Grunwaldzkiej XIX w. - archiwum Danzing On-line
- Fontanna na rynku we Wrzeszczu, przełom XIX i XX w. - archiwum Danzing On-line.
- Ruiny we Wrzeszczu ok. 1949 r., róg Jaśkowej Doliny z Aleją Grunwaldzką - Marian „Ryś” Dobrzykowski. - Północna pierzeja GDM Wrzeszcz wzdłuż al. Grunwaldzkiej w 1959 r.

Fot. współczesne - Andrzej Mróz