Gdańskie Koszary Huzarów we Wrzeszczu

Pruski Danzig w ostatnich dekadach XIX i początku XX wieku był miastem silnie zmilitaryzowanym. Nie było rejonu miasta, gdzie nie stacjonowałaby jakaś jednostka wojskowa. Zabudowania koszarowe stanęły na Biskupiej Górce, przy ulicach Rzeźnickiej i Łąkowej na Dolnym Mieście, ul. Wałowej koło stoczni, ul. Kasztanowej w Nowym Porcie oraz największy z nich kompleks w rejonie Strzyży we Wrzeszczu.

Dość powiedzieć, że w ówczesnym Gdańsku były dowództwa: 36. dywizji, 71. brygady piechoty, 36. brygady kawalerii i 17. brygady artylerii polowej oraz sztaby i jednostki: 5 pułku grenadierów króla Fryderyka I, 128 pułku piechoty, 1 i 2 przybocznego pułku huzarów, 36 pułku artylerii polowej, 2 pułku artylerii polowej i 17 batalionu taborów. Żołnierze stanowili blisko 20 proc. Mieszkańców nadmotławskiego miasta (blisko 16 tys. ludzi).

Wrzeszczański garnizon w rejonie ulic Szymanowskiego, Chrzanowskiego, Słowackiego i Grunwaldzka (ok. 20 ha) z charakterystycznej czerwonej cegły Prusacy wznieśli w latach 1890 (lub 93)-1896 i 1900-1903. Stacjonowało tu 1,4 tys. Czarnych Huzarów (1. i 2. pułk) z trupimi czaszkami na czapach i ok. 1,5 tys. koni. Znaczny teren zajmowały stajnie i ujeżdżalnia oraz magazyny. Do tego budynki komendantury, kasyna oficerskiego i mieszkalne dla żołnierzy. Częstym gościem w garnizonie był cesarz Wilhelm II, który lubił się z feldmarszałkiem gen. Augustem von Mackensenem dowódcą garnizonu, i wizytował postępy krnąbrnego syna, Kronprinza Friedricha Wilhelma von Hohenzollerna, który karnie przebywał w pułku huzarów. W Wolnym Mieście Gdańsku miejsca dla huzarów (jak i innych pruskich wojsk) nie było w myśl postanowień traktatów po I Wojnie Światowej. Ich miejsce zajęła policja WMG (Schutzpolizei, w skrócie Schupo) oraz fabryczki - wytwórnia mydła i perfum, wytwórnie farb drukarskich, gazomierzy, galanterii papierniczej, odlewnia aluminium oraz zakłady chemiczno-farmaceutyczne. W czasie II WŚ wrzeszczańskie koszary zajęli żołnierze Wehrmachtu z 276 Brygady Sturmgeschutz. Tuż po wojnie stacjonowały tu wojska II Frontu Białoruskiego, a od lipca 1945 do 1949 r. polscy żołnierze z 16. Kaszubskiej Dywizji Piechoty. Potem jednostki LWP się zmieniały i do Wrzeszcza trafiła m.in. Łużycka Dywizja Desantowa (słynne Niebieskie Berety) i 7 Łużycka Brygada Obrony Wybrzeża. W połowie lat '90 XX wieku wyprowadzono wojsko z koszar we Wrzeszczu, a teren kupił deweloper Hossa, który na części terenu postawi osiedle mieszkaniowe (nomen omen) Garnizon oraz biurowce. Pozostanie kilka zabytkowych, zaadaptowanych na cele biznesowo-uczelniane powojskowych budynków, przypominających o militarnych tradycjach tego obszaru Gdańska.