Kurhausy Dawnego Gdańska

Gdańsk jako miasto silne związane z morzem nie mógł nie mieć na swoim terenie domów kuracyjnych, hal plażowych i parków nadmorskich. Pod pruskim zaborcą domy wypoczynkowe i tereny rekreacyjne powstały wzdłuż plaż gdańskich od Sopotu (Zoppot) po Sobieszewo (Bohnsack). Kurhaus gdański przyjmował również gości w Helu (Kurhaus Hela).

Za powstanie gdańskich domów kąpielowych odpowiadają wysocy rangą oficerowie francuscy (Brzeźno i Sopot) lub pruscy (Westerplatte i Jelitkowo - Glettkau). Major Jan Jerzy Haffner pierwsze łazienki kąpielowe postawił w Brzeźnie - Brösen (wspólnie z gen. Jeanem Rapp'em) już w 1813 r. Zbudowany 10 lat później zakład kąpielowy to już na pewno dzieło samego Haffnera, tak jak Dom Zdrojowy z 1824 r. Kolejny zakład kąpielowy od 1829 roku sezonowo udostępniał kapitan marynarki Martin David Krüger w centrum - wówczas wyspy - Westerplatte. Od 1839 r. kąpielisko zostało przekształcone w całoroczny Seebad. Na przełomie lat 50. i 60. XIX wieku powstały jeszcze promenada na wydmach oraz łazienki i hala plażowa na Stogach, a także hala plażowa w Sobieszewie. Do Jelitkowa plażowicze zaczęli zaś zjeżdżać ok. 1875 r. znajdując przystań w gospodach i domkach rybackich. Ciekawostką jest dom zdrojowy zbudowany w 1899 r. w Helu przez Gdańskie Towarzystwo Żeglugi Parowej i Kąpieli Morskich „Wisła”. W 1904 r. rząd pruski ustala całoroczny kurs parowca na trasie Gdańsk - Hel. Jednocześnie kursują statki spacerowe pomiędzy Sopotem, Jelitkowem, Brzeźnem, Westerplatte i Gdańskiem.

Dla wszystkich miłośników popularnych w XIX/XX wieku kąpieli morskich pruskie władze Gdańska zaplanowały w 1883 r. budowę ok. 25-kilometrowego ciągu plażowo-parkowego od Jelitkowa (Glettkau), Brzeźno (Brösen), Westerplatte, Stogi (Heubude) po Sobieszewo (Bohnsack). Pozostałością tamtych założeń są istniejące do dziś zieleńce wzdłuż gdańskich plaż - Park Jelitkowski, Park im. Ronalda Reagana, zielenie przy molo w Brzeźnie, Park Brzeźnieński im. J.J. Haffnera, ciąg wzdłuż ul. Kontenerowej.

Z tej mnogiej ilości kurhausów, hal brzegowych, mól i łazienek wiele nie przetrwało już I Wojny Światowej z powodu załamania gospodarki i zubożenia społeczeństwa. Reszta poszła z dymem lub zmieniła przeznaczenie (np. Dom zdrojowy w Brzeźnie służący jako mieszkania komunalne lub sopocki Dom zdrojowy jako hotel z centrum konferencyjnym i spa&wellness) podczas wyzwolenia Gdańska 1945 r.

Andrzej Mróz